ระบบหายใจ (Respiratory system)

ระบบหายใจ

ระบบหายใจ (Respiratory system) เป็นระบบที่นำอากาศที่มีออกซิเจนเข้าสู่ปอด จากการหายใจเข้า เพื่อให้ร่างกายได้ใช้ออกซิเจนในกระบวนการเผาผลาญพลังงาน (Metabolism) ในขณะเดียวกันก็รับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ไปด้วย ซึ่งเป็นของเสียจากกระบวนการดังกล่าวส่งออกไปนอกร่างกายจากการหายใจออก ระบบทางเดินหายใจมีหน้าที่ในการแลกเปลี่ยนก๊าซกับสิ่งมีชีวิต ในมนุษย์และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ระบบทางเดินหายใจประกอบด้วยจมูก หลอดลม ปอด และกล้ามเนื้อทางเดินหายใจ ออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ถูกแลกเปลี่ยนในปอดโดยการแพร่กระจาย โดยนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายและคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากร่างกาย สัตว์อื่นๆ เช่น แมลง มีระบบทางเดินหายใจคล้ายกับมนุษย์แต่มีโครงสร้างทางกายวิภาคที่ง่ายกว่า ในสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ผิวหนังของสัตว์ยังทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซอีกด้วย พืชก็มีระบบ หายใจเช่นกัน แต่ทิศทางการแลกเปลี่ยนก๊าซจะตรงกันข้ามกับสัตว์ ระบบแลกเปลี่ยนก๊าซของพืชประกอบด้วยรูเล็กๆ ที่ด้านล่างของใบที่เรียกว่าปากใบ   อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ระบบหายใจ ทางเดินหายใจส่วนบน ประกอบด้วยจมูกและปาก (จมูกและปาก) ท่อคอ (คอหอย) หลอดเสียง (กล่องเสียง) เมื่อหายใจเข้า อากาศจะไหลผ่านรูจมูกเข้าไปในโพรงจมูก โพรงจมูกมีขนและต่อมน้ำมันที่ช่วยกรองและดักจับฝุ่นละออง รวมถึงการปรับความชื้นและอุณหภูมิอากาศให้เหมาะสม หลังจากนั้นอากาศจะไหลผ่านท่อคอและกล่องเสียง ด้านบนของกล่องเสียงคือฝาปิดกล่องเสียง ซึ่งปิดระหว่างรับประทานอาหาร เพื่อป้องกันไม่ให้อาหารตกลงไปในหลอดลม ทางเดินหายใจส่วนล่าง ประกอบด้วยหลอดลม (Trachea), หลอดลมเล็กหรือขั้วปอด (Bronchus), ปอด (Lung) ซึ่งมีหลอดลมฝอย (Bronchiole), […]

ระบบน้ำเหลือง (Lymphatic system)

ระบบน้ำเหลือง

ระบบน้ำเหลือง (Lymphatic system) จัดเป็นส่วนหนึ่งของระบบไหลเวียนโลหิตในร่างกาย ประกอบด้วย น้ำเหลือง (Lymph) ท่อน้ำเหลือง (Lymphatic Vessel) ต่อมน้ำเหลือง (Lymph node) ตลอดจนอวัยวะน้ำเหลือง (Lymphatic Organ) หน้าที่หลักคือการลำเลียงของเหลวที่ไหลออกจากเส้นเลือดฝอย กลับเข้าสู่หลอดเลือดดำ รวมถึงสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย   อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ระบบน้ำเหลือง น้ำเหลือง (Lymph) เป็นของเหลวที่ทะลุผนังเส้นเลือดฝอยและออกมาระหว่างเซลล์หรือรอบเซลล์ ต่อมาของเหลวบางส่วนจะกลับสู่หลอดเลือดน้ำเหลืองที่เรียกว่าน้ำเหลือง มีองค์ประกอบคล้ายพลาสมา (Plasma) ในเลือด แต่มีโปรตีนน้อยกว่า และไม่มีเม็ดเลือดแดง อย่างไรก็ตาม ส่วนประกอบนี้ยังมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นอยู่กับอวัยวะที่น้ำเหลืองมาจาก เช่น น้ำเหลืองที่มาจากลำไส้เล็กซึ่งเป็นอวัยวะที่มีการดูดซึมไขมันสูง ทำให้น้ำเหลืองมีลักษณะคล้ายน้ำนม ในขณะที่น้ำเหลืองที่มาจากบริเวณต่อมน้ำเหลือง จะมีเม็ดเลือดขาว ลิมโฟไซต์ จำนวนมาก หลอดน้ำเหลือง (Lymph vessel) เป็นท่ออุดตันที่มีอยู่ในอวัยวะต่างๆ ทั่วร่างกาย โดยมีทิศทางมุ่งหน้าสู่หัวใจ เริ่มจากท่อน้ำเหลืองจากบริเวณต่างๆ มารวมกันเป็นท่อน้ำเหลืองที่ใหญ่ขึ้น ไหลเข้าสู่ท่อน้ำเหลืองหลักของร่างกาย ได้แก่ ท่อน้ำเหลืองด้านซ้ายหรือท่อทรวงอก และท่อน้ำเหลืองด้านขวา ก่อนที่จะไหลเข้าสู่หลอดเลือดดำ ไปยังหลอดเลือดดำขนาดใหญ่ Venacava […]

ระบบภูมิคุ้มกัน (Immune system)

ระบบภูมิคุ้มกัน

ระบบภูมิคุ้มกัน ร่างกายมนุษย์ทุกคนต้องอยู่รอดได้ในสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีทั้งความเหมาะสม ไม่เหมาะสม เป็นอันตราย หรือไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย ร่างกายได้พัฒนาระบบภูมิคุ้มกันขึ้นมาแล้ว เพื่อป้องกันการถูกรุกรานจากสิ่งแปลกปลอม มีหลายรูปแบบ เช่น จุลินทรีย์ โดยเฉพาะเชื้อโรค เซลล์มะเร็ง เซลล์ปลูกถ่าย รวมถึงสารเคมี ฝุ่น ขนสัตว์ ละอองเกสร ซึ่งมีอยู่ทั่วไปในสิ่งแวดล้อมทั้งภายนอกและภายในร่างกาย   อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ระบบภูมิคุ้มกัน ไขกระดูก (Bone marrow) เป็นโพรงที่อยู่ตรงกลางกระดูก โดยเฉพาะกระดูกยาว มีหน้าที่ผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดขาว รวมทั้งเซลล์เม็ดเลือดแดงทุกชนิด และเกล็ดเลือด ต่อมไทมัส (Thymus gland) เป็นต่อมที่เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด T ลิมโฟไซต์ (T- Lymphocyte) ซึ่งถูกสร้างขึ้นจากไขกระดูกพัฒนาอย่างสมบูรณ์ ก่อนส่งเข้าสู่กระแสเลือด เพื่อทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกัน ต่อมน้ำเหลือง (Lymph node) เป็นต่อมรูปไข่ กระจายไปตามท่อน้ำเหลืองเป็นระยะ ทำหน้าที่เป็นตัวกรองน้ำเหลือง เป็นบ้านของเซลล์เม็ดเลือดขาวลิมโฟไซต์ (Lymphocyte) ที่ทำลายจุลินทรีย์ โดยเฉพาะแบคทีเรียที่เข้าสู่ร่างกายรวมทั้งการทำลายเม็ดเลือดขาวที่หมดอายุ ม้าม (Spleen) เป็นที่ตั้งของเซลล์เม็ดเลือดขาว […]

ระบบต่อมไร้ท่อ (Endocrine system)

ระบบต่อมไร้ท่อ (Endocrine system) เป็นระบบสื่อสารภายในร่างกายผ่านฮอร์โมน (Hormone) ทำหน้าที่ควบคุมการเชื่อมโยง ติดต่อประสานงานและทำงานร่วมกับระบบอื่นๆ ของร่างกาย โดยทำงานอย่างเชื่องช้าและส่งผลในระยะยาว เช่น การเจริญเติบโตของร่างกาย พัฒนาการของระบบสืบพันธุ์ การมีประจำเดือน การเผาผลาญอาหาร การควบคุมปริมาณน้ำและเกลือแร่ เป็นต้น ต่อม (Gland) ในร่างกายมนุษย์แบ่งตามการหลั่งของสารเคมีได้ เป็นต่อมไร้ท่อ (Endocrine Gland) หรือต่อมที่ไม่มีท่อ ต่อมชนิดนี้จะหลั่งสารที่เรียกว่าฮอร์โมน (Hormone) เข้าสู่กระแสเลือดหรือน้ำเหลือง เพื่อควบคุมหรือปรับเปลี่ยนการทำงานของเซลล์ที่อวัยวะเป้าหมาย เช่น ต่อมใต้สมอง ต่อมไทรอยด์ ตับอ่อน รังไข่ และอัณฑะ โดยผ่านต่อมท่อไปยังอวัยวะเป้าหมาย เช่น ต่อมน้ำลาย ต่อมน้ำตา ต่อมน้ำนม ต่อมเหงื่อ มีต่อมบางชนิดทั้งต่อมไร้ท่อและต่อมไร้ท่อ เช่น ตับอ่อน ที่หลั่งน้ำย่อยผ่านท่อเข้าสู่ลำไส้เล็ก ในขณะเดียวกันก็มีการหลั่งฮอร์โมนที่ควบคุมระดับน้ำตาลเข้าสู่กระแสเลือด หรืออัณฑะผลิตอสุจิออกมาทางท่อ ในขณะเดียวกันฮอร์โมนเพศก็หลั่งเข้าสู่กระแสเลือด   ระบบต่อมไร้ท่อ อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ต่อมพาราไทรอยด์ (Parathyroid gland) เป็นต่อมขนาดเล็กที่อยู่ติดกับส่วนหลังของต่อมไทรอยด์ ต่อมนี้ผลิตฮอร์โมนพาราไทรอยด์ (PTH) […]

ระบบประสาท (Nervous system)

ระบบประสาท (Nervous system) เป็นระบบที่ควบคุมการทำงานของทุกระบบในร่างกาย ทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ร่างกายสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอกและดำเนินชีวิตได้อย่างปกติสุข นอกจากนี้ ยังมีบทบาทในการจัดการความคิด ความรู้สึก สติปัญญา ไหวพริบ การตัดสินใจ การใช้เหตุผล และการแสดงอารมณ์   ระบบประสาท อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ระบบประสาท เราสามารถแบ่งอวัยวะในระบบประสาทตามตำแหน่งและโครงสร้างได้ดังนี้ อวัยวะในระบบประสาทส่วนกลาง (Central Nervous System: CNS) ซึ่งเป็นระบบประสาทที่รวบรวม ประมวลผล และส่งคำสั่งไปยังอวัยวะต่างๆ ทั่วร่างกาย สมอง (Brain) และ ไขสันหลัง (Spinal cord) สมองส่วนหน้า (Forebrain) ประกอบด้วย ซีรีบรัม (Cerebrum) หรือสมองใหญ่ เป็นสมองที่อยู่ด้านบนของศีรษะ มีรอยหยักจำนวนมาก มีขนาดใหญ่ 85% ของเนื้อสมอง แบ่งออกเป็น 4 พู ได้แก่ 1) กลีบหน้า ควบคุมการเคลื่อนไหว การออกเสียง ความคิด ความจำ […]

ระบบขับถ่าย (Excretory system)

ระบบขับถ่าย ชีวิตประจำวัน มีกระบวนการต่าง ๆ ที่จำเป็นในร่างกาย หลังจากเสร็จสิ้นแต่ละกระบวนการจะมีของเสียเกิดขึ้น ทั้งในส่วนที่ร่างกายไม่ต้องการและส่วนที่ร่างกายต้องการ แต่มีมากเกินกว่าจะขับออกได้ ของเสียดังกล่าวอยู่ในรูปของแข็ง ของเหลว และก๊าซ ร่างกายมีวิธีขับของเสียแต่ละประเภทไม่เหมือนกัน มีการขับของเสียที่เป็นของแข็งออกทางลำไส้ใหญ่ ทางอุจจาระ การขับของเสียที่เป็นน้ำออกทางไต ทางปัสสาวะ และทางผิวหนัง ทางเหงื่อ การขับของเสียที่เป็นก๊าซออกจากปอดทางลมหายใจออก   กระบบขับถ่าย ารขับของเสียที่เป็นน้ำมีอวัยวะหลักที่สำคัญคือไตและผิวหนัง ไต (Kidney) รยางค์รูปเมล็ดถั่วเขียวขนาดใหญ่ตั้งอยู่ทางด้านซ้ายและขวาของกระดูกสันหลัง ภายในไตมีท่อขนาดเล็กจำนวนมากที่มีผนังบาง เมื่อระบบไหลเวียนเลือดนำเลือดไปที่ไต ผนังนี้จะกรองของเสีย เช่น ยูเรีย แอมโมเนีย อิเล็กโทรไลต์ และน้ำออกจากเลือด ทำให้เลือดที่มีของเสียมีสุขภาพดีและไหลกลับสู่หัวใจ น้ำและของเสียที่ไตกรองได้จะไหลเข้าสู่ท่อไต จะถูกเก็บไว้ในกระเพาะปัสสาวะและรอการขับออกจากร่างกายทางปัสสาวะ ระบบขับถ่าย ปัสสาวะปกติจะมีสีเหลือง ไม่ขุ่น ไม่มีตะกอน และมีกลิ่นฉุนเล็กน้อย ประกอบด้วยน้ำประมาณ 95% และของแข็ง 5% ซึ่งเป็นทั้งสารอินทรีย์และอนินทรีย์ ได้แก่ ยูเรีย แอมโมเนีย น้ำตาล โซเดียมคลอไรด์ แคลเซียม และแมกนีเซียม รวมทั้งกรดไขมันและฮอร์โมนบางชนิด โดยปกติจะมีสภาพเป็นกรด […]

ระบบผิวหนัง

ระบบผิวหนัง เป็นชั้นนอกสุดของเนื้อเยื่อป้องกันของร่างกาย ผิวหนังของผู้ใหญ่จะมีขนาดประมาณ 3,000 ตารางนิ้ว และมีความหนา 1 ถึง 4 มิลลิเมตร ภายในผิวหนังมีปลายประสาทรับความรู้สึกมากมาย สำหรับความรู้สึก ความดัน ความเจ็บปวด อุณหภูมิที่ร้อนและเย็น และหน้าที่ที่สำคัญอื่นๆ อีกมากมาย   ระบบผิวหนัง โครงสร้างของผิวหนัง ระบบผิวหนัง สามารถแบ่งออกเป็น 3 ชั้น: หนังกำพร้า, หนังแท้และเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง ผิวหนังชั้นหนังกำพร้า (Epidermis) เป็นผิวหนังที่อยู่ชั้นบนสุด หุ้มด้วยหนังแท้ มีความหนาตั้งแต่ 0.05 ถึง 5 มม. บริเวณที่บางที่สุดคือรอบดวงตา บริเวณที่หนาที่สุดคือฝ่าเท้า หนังกำพร้าประกอบด้วยชั้นย่อยบาง ๆ ห้าชั้น โดยเซลล์ชั้นในจะเลื่อนตัวผลักเซลล์ด้านบนหรือด้านนอกสุด หลุดออกมาเป็นขยะ ผิวหนังชั้นนี้ไม่มีเส้นเลือด เส้นประสาทรวมทั้งต่อมต่างๆ ถ้าชั้นผิวหนังนี้ถูกทำลาย เราจะไม่รู้สึกอะไรเลย หนังกำพร้าเป็นทางผ่านรูเหงื่อ เส้นผมและไขมัน ชั้นนี้ประกอบด้วยเซลล์เม็ดสี (Melanin) ที่มีปริมาณแตกต่างกันของแต่ละคน ผิวหนังชั้นหนังแท้ (Dermis) เป็นผิวหนังที่อยู่ติดกับชั้นหนังกำพร้า มี […]

ระบบย่อยอาหาร

ระบบย่อยอาหาร (Digestive system) เป็นระบบที่รวมถึงอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับการรับอาหาร การย่อยอาหารโดยการแปรรูปอาหารให้เป็นสารอาหารที่จำเป็นและการดูดซึมสารอาหารเหล่านั้นเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งรวมถึงการกำจัดของเสียจากอาหารที่ไม่ได้ใช้ออกจากร่างกาย ข้อมูลจาก American Society of Gastrointestinal Endoscopy (ASGE) กล่าวว่าระบบทั้งหมดมีความยาวประมาณ 30 ฟุต (9 เมตร)   ระบบย่อยอาหาร อวัยวะที่เกี่ยวข้อง ระบบย่อยอาหาร ประกอบด้วยอวัยวะหลัก ๆ ดังนี้ ปาก (Mouth) ช่องปากประกอบด้วยสามอวัยวะหลัก: ฟัน (Teeth) ทำหน้าที่เคี้ยวอาหารให้กินน้อยลง มนุษย์มีฟัน 2 ชุด ชุดแรกมีฟันน้ำนม 20 ซี่ ชุดที่สองมีฟันแท้ 32 ซี่ แบ่งเป็นฟันบน 8 ซี่ ข้างละ 8 ซี่ ฟันล่าง 2 ซี่ ฟันตัดกัน เขี้ยว 1 ซี่ และฟันเขี้ยว 1 […]

ระบบไหลเวียนโลหิต

ระบบไหลเวียนโลหิต (Circulatory system)เป็นเครือข่ายของหัวใจและหลอดเลือดขนาดต่างๆ ที่ลำเลียงเลือด สารอาหาร ออกซิเจน คาร์บอนไดออกไซด์ และฮอร์โมนเข้าและออกจากเซลล์ หากไม่มีระบบนี้ ร่างกายจะไม่สามารถต่อสู้กับโรคได้หรือจะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ (Homeostasis) ในชีวิต   ระบบไหลเวียนโลหิต อวัยวะที่เกี่ยวข้อง เลือด (Blood) เลือดประกอบด้วยส่วนของเหลวในเลือด (พลาสมา) และส่วนที่ไม่เป็นของเหลวของเซลล์เม็ดเลือด (เซลล์เม็ดเลือดแดง) เซลล์เม็ดเลือดขาว (เม็ดเลือดขาว) และเกล็ดเลือด (เกล็ดเลือด) ระบบไหลเวียนโลหิต น้ำเลือด (Plasma) ประกอบด้วยน้ำและสารต่างๆ รวมทั้งสารอาหารที่ย่อยได้ วิตามินและแร่ธาตุ ฮอร์โมน และสารที่ละลายน้ำได้อื่นๆ ซึ่งคิดเป็นประมาณ 50% ของเลือดทั้งหมด เลือดลำเลียงอาหารที่ดูดซึมจากลำไส้เล็กไปยังเซลล์ทั่วร่างกายและของเสียที่เป็นของเหลวจากเซลล์ เช่น ยูเรีย ไปยังไต ส่วนที่ไม่ใช่ของเหลวของเลือดประกอบด้วย เซลล์เม็ดเลือดแดง (Red blood cell, Erythrocyte, RBCs) เซลล์เม็ดเลือดขาว (White blood cells, Leukocyte เกล็ดเลือด (Platelet, Thrombocyte) […]